TRẦN HUỲNH DUY THỨC & Con đường nào cho Việt Nam – Phần 18

TRẦN HUỲNH DUY THỨC & Con đường nào cho Việt Nam – Phần 18

MÔ HÌNH QUẢN TRỊ NHÀ NƯỚC

Mô hình nhà nước dân chủ

Một nhà nước thượng tôn quyền con người thì tất yếu nó là một nhà nước dân chủ bất kể mô hình, hình thức nhà nước và không cần phải gắn thêm thuộc tính “của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân” trừ khi chỉ sử dụng nó như là một khẩu hiệu. Dân chủ là một tính chất của xã hội được hình thành nên từ sự vận động trong thực tế cuộc sống của con người chứ không phải là một hình thức xã hội, một phương thức cai trị hoặc một mô hình chính trị. Do vậy chúng ta hay thấy rằng có rất nhiều nước mang những cái tên dân chủ hay nhân dân thường lại là những nước phản dân chủ nhất, áp đặt nhân dân chuyên chế nhất. Một xã hội sẽ có tính chất dân chủ chỉ khi nào người dân ở đó thực sự làm chủ chính mình – tức có thể sử dụng đầy đủ quyền con người của mình mà không cần xin phép ai và cũng không ai có quyền cho phép họ. Muốn làm được như vậy thì phải tuân thủ các nguyên tắc “Quyền con người trong nhà nước pháp quyền” như nêu trên. Nguyên tắc này chính là một quy luật tự nhiên khách quan mà loài người đã trải qua cả ngàn năm đúc kết thực chứng để hiểu rõ. Và nhờ tuân theo quy luật này mà rất nhiều dân tộc đã xây dựng được một xã hội dân chủ cho họ dưới rất nhiều các hình thức nhà nước khác nhau như Quân chủ lập hiến, Cộng hòa đại nghị, Cộng hòa tổng thống… cho dù nguyên thủ quốc gia là vua hay thủ tướng hay tổng thống thì vẫn phải ở dưới quyền con người được bảo vệ trên hết và bình đẳng ở các quốc gia đó.

Do vậy việc xây dựng dân chủ bằng các mô hình đều dẫn đến sai lầm vì dân chủ là tính chất được hình thành từ dưới lên theo quy luật khách quan nói trên chứ không thể bằng sự áp đặt từ trên xuống theo mô hình chủ quan. Nói cách khác, bản chất của dân chủ – tức thành tố căn cơ tạo nên dân chủ – là quyền con người phải được bảo vệ trên hết và bình đẳng để tất cả người dân có thể tự tin sử dụng chúng trọn vẹn. Bảo đảm được thành tố này – tức tôn trọng quy luật Quyền con người trong Nhà nước pháp quyền – thì chắc chắn sẽ tạo ra một nền dân chủ. Nền dân chủ đó có thể có những hình thái, mô hình khác nhau tùy thuộc vào ý muốn của đa số nhân dân. Chẳng hạn như, vì đa số người dân Anh thích có vua/nữ hoàng nên họ bỏ phiếu để duy trì hình thái quân chủ lập hiến để trao quyền tối cao của họ cho người này nhằm kiểm soát các đảng phái chính trị làm theo ý chí của họ và chống sự độc tài, và họ không cho phép người này được tham gia các hoạt động cầm quyền, điều hành đất nước để người đó không thể lạm quyền. Khi nào họ thấy mô hình này không phù hợp nữa thì họ sẽ bỏ phiếu thay đổi nó vì quyền của họ luôn đứng trên hết, trên cả mô hình đó. Ý muốn của nhân dân là mệnh lệnh bắt buộc.

Ý muốn của nhân dân có thể khác nhau bởi các thuộc tính sinh học, địa vị xã hội và quan điểm chính trị của những người khác nhau. Nhưng tất cả họ đều có một điểm giống nhau và bình đẳng tuyệt đối là quyền con người của họ không hề khác nhau. Những ai có nỗ lực vượt bậc thì sẽ đề ra được những mô hình, phương thức tốt nhất, phù hợp nhất với những hoàn cảnh, tình hình khác nhau thì sẽ thuyết phục được đa số ủng hộ để bỏ phiếu trao quyền cho họ áp dụng mô hình, phương thức đó cho đất nước. Do vậy những cái này liên tục thay đổi theo thời gian và bị tác động bởi bối cảnh lịch sử trong lúc sự bảo vệ quyền con người trên hết và bình đẳng là không được thay đổi để làm một nền tảng vững chắc – tức nền dân chủ – tạo sự ổn định cho những sự thay đổi liên tục nói trên.

Xây dựng mô hình nhà nước dân chủ hình thành từ dưới lên và tuân thủ nguyên tắc quyền con người trong nhà nước pháp quyền được mô tả trong mô hình dưới đây:

Bang04

Người Trung Hoa cổ có câu “dĩ bất biến ứng vạn biến”. Phải dựa vào những cái không thay đổi để ứng phó với những cái liên tục thay đổi, nếu không thì mọi sự phát triển sẽ không có nền, mất gốc và do vậy sẽ sụp đổ. Trong mô hình trên, thành tố mang lại sự công bằng xã hội chính là Quyền con người – thành tố có tính chất bất biến và tuyệt đối bình đẳng đối với mọi người. Nếu đảm bảo tôn trọng thành tố này thì chúng ta sẽ có được sự bình đẳng tuyệt đối cho từng người có được tất cả quyền con người hoàn toàn giống nhau như ai cũng có 24 giờ/ngày vậy. Không ai có thể cho ai hoặc lấy đi của ai các quyền và thời giờ của họ cả. Đến khi đó ai nỗ lực tốt, biết tận dụng tốt hơn các quyền con người và thời giờ của mình thì sẽ có quyền sở hữu nhiều thành quả hơn nên sẽ vượt trội hơn. Đây chính là sự bình đẳng cơ bản mà nó không chỉ tạo ra động lực lành mạnh thúc đẩy con người nỗ lực vươn lên mà còn là một cái nền không thể thiếu để kinh tế thị trường vận hành một cách đúng đắn: muốn vươn lên phải cạnh tranh để đáp ứng nhu cầu của người khác thay vì giành giật và chà đạp. Và khi đó xã hội sẽ phát triển nhanh chóng vì nhu cầu vật chất lẫn tinh thần của người dân liên tục được đáp ứng một cách tốt nhất. Quy luật “Bàn tay vô hình” sẽ tự nhiên điều tiết nhu cầu và việc đáp ứng nhu cầu để đạt được một trạng thái cân bằng tối ưu. Tuy nhiên bàn tay vô hình không tự điều tiết được ở một số lĩnh vực và tình huống, chẳng hạn về: bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, thuế và các chính sách vĩ mô khác như an sinh, lợi ích cộng đồng…, cho nên phải cần bàn tay hữu hình can thiệp – chính là vai trò điều tiết của nhà nước. Quyền con người cũng bao gồm quyền được hưởng an sinh, phúc lợi xã hội, quyền được giáo dục và chăm sóc y tế, được có việc làm và được nghỉ ngơi. Nhà nước phải đóng vai trò phân phối lại phúc lợi xã hội một cách công bằng, giảm bớt khoảng cách giàu nghèo, cung cấp các điều kiện phát triển cá nhân để đảm bảo các quyền này cho mọi người dân. Lý tưởng “làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu” vẫn là một lý tưởng xã hội tốt đẹp cần hưởng tới để con người được tạo điều kiện tốt nhất phát triển năng lực và nhân cách của mình.

Mô hình quản trị chiến lược

Căn cứ vào các phân tích trên, Con Đường Việt Nam giới thiệu về một mô hình quản trị chiến lược đất nước dựa trên việc tận dụng các quy luật khách quan làm sức mạnh. Nhờ vậy chỉ cần tập trung vào một số ít các mục tiêu then chốt (hay đích nhắm chiến lược) để đạt được rất nhiều những mục tiêu khác nhờ sự lan tỏa tất yếu theo quy luật. Điều này cho phép tiêu tốn ít nguồn lực nhưng hiệu quả. Những cách thức thuận theo qui luật như vậy cũng sẽ đảm bảo hợp lòng dân. Mô hình quản trị chiến lược thông qua việc xác định 2 đích nhắm chiến lược đơn giản nhưng hiệu quả: 

Bang05

  • Xây dựng một nền kinh tế thị trường dựa trên tăng trưởng năng suất tổng hợp của quốc gia: nhà nước cần để các động lực cá nhân được phát triển tự nhiên, tháo gỡ các bế tắc hành chính cản trở sự phát triển của các doanh nghiệp, duy trì cạnh tranh công bằng giữa các thành phần doanh nghiệp trong nền kinh tế một cách không phân biệt. Mặt trái lớn nhất của các nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa là các doanh nghiệp khổng lồ đi trước tìm mọi cách để cản trở sự tham gia thị trường của những doanh nghiệp mớ Vì vậy nhà nước cần có chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp mới khởi tập gia nhập thị trường.
  • Nhà nước giữ vai trò định hướng để phát triển đất nước theo lý tưởng dân chủ xã hội, điều tiết những vấn đề khiếm khuyết mà nền kinh tế thị trường không điều tiết được để đảm bảo sự cân bằng và có thể phân phối phúc lợi xã hội một cách công bằng, xây dựng chính sách thuế điều tiết thu nhập… Thực hiện các chính sách toàn dụng để sử dụng nhân lực và tài nguyên của đất nước một cách hợp lý, hiệu quả.

Tất cả các hoạt động của nền kinh tế – xã hội được điều chỉnh trong một môi trường chính trị dân chủ thực chất sẽ giúp điều tiết một cách tự nhiên các vấn đề kinh tế – xã hội, giữ được ổn định và cân bằng để phát triển đất nước trong môi trường toàn cầu hóa.

Trên xuống và dưới lên

Dân chủ phải được đo bằng mức độ tự tin và có ý thức của người dân sử dụng tối đa quyền của mình trong tất cả các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước, chứ không phải bằng số lượng các đảng chính trị ở đó, lại càng không phải bằng sự khẳng định lý tưởng vì dân của đảng cầm quyền là chân lý. Do vậy dân chủ chỉ có được khi nào giới cầm quyền cam kết quyết tâm xây dựng dân chủ một cách thực chất và đảm bảo mọi điều kiện để người dân thực hiện được quyền làm chủ của mình một cách thực tế, đồng thời người dân phải đòi hỏi quyết liệt cái quyền ấy của mình khi nó còn thiếu vắng hoặc bị xâm phạm. Đó là điều kiện cần và đủ để tạo ra sự tự tin và có ý thức của người dân sử dụng tối đa quyền làm chủ của mình; và như vậy sẽ tất yếu tạo ra dân chủ thực chất.

Ở bất kỳ đất nước nào, bất chấp ý thức hệ chính trị nào, nếu mức độ dân chủ ở đó càng thấp thì các quyết định chuẩn tắc của nó (tức là các chính sách của chính phủ về kinh tế, xã hội, chính trị) càng phục vụ nhiều hơn cho quyền lợi của các nhóm lợi ích càng thiểu số. Ngay cả ở đó có áp dụng quy luật khách quan là kinh tế thị trường đi nữa thì nó sẽ chỉ tạo ra một hình thái xã hội được gọi là chủ nghĩa tư bản thân hữu mà trình độ phát triển cao nhất của nó chỉ ở mức thu nhập trung bình thấp.

Mô hình dân chủ xã hội

Nếu Việt Nam có một nền tảng dân chủ dựa trên Quyền con người trong nhà nước pháp quyền và với thực tâm mong muốn lý tưởng “làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu” của đảng cầm quyền hiện nay, thì theo quy luật Việt Nam có thể phát triển tốt đẹp thành những hình thái Dân chủ xã hội như ở Bắc Âu.

Những hình thái xã hội chủ nghĩa tốt nhất mà con người từng được chứng kiến chính là các nền dân chủ xã hội đã được phát triển thành công ở các nước Bắc Âu. Mô hình này được sáng lập bởi những người ngưỡng mộ lý tưởng vì giai cấp công nhân của Mác và những khái niệm phân phối công bằng cho đại chúng của ông, nhưng xét lại và phê bình một cách khoa học phương thức sản xuất và cách thức giải quyết mâu thuẫn giai cấp của ông. Họ thừa nhận sự phân hóa giai cấp kinh tế giữa giới tư sản và vô sản, nhưng cho rằng vấn đề này sẽ được loại trừ nhờ vào những cải cách pháp luật và các chương trình tái phân phối. Họ tin rằng chuyên chính vô sản sẽ làm trầm trọng hơn các quan hệ xã hội, rằng những cải cách dân chủ dần dần sẽ tăng cường quyền và lợi ích cho giai cấp công nhân. Họ tranh luận với Lê Nin về “đấu tranh giai cấp” của Mác, ở đó họ bác bỏ sự sai trái trong phương pháp của Lê Nin sử dụng bạo lực để đánh đổ các tầng lớp trên với hy vọng vực dậy giai cấp vô sản. Họ thấy trước rằng cách đó sẽ dẫn đến những sự hủy diệt đẫm máu và sự tàn phá xã hội để đổi lấy một tình trạng đấu đá bị kềm nén. Họ lập luận rằng đấu tranh giai cấp chỉ có thể tạo ra động lực cho phát triển như Mác mong muốn chỉ ở nơi nào các tầng lớp dưới có được những cơ hội tử tế trong cuộc sống để không ngừng tự cải thiện chính mình cho cuộc sống tốt hơn hoặc để vươn lên tầng lớp cao hơn nhờ vào một quá trình dân chủ. Đây chính là những động lực chính đáng và lâu dài, không phải là những động lực từ hận thù nhất thời. Họ từ chối kiểu xã hội chủ nghĩa bằng cách mạng bạo lực và ủng hộ kiểu cải cách mà từ đó phát triển nên một khái niệm mới: Chủ nghĩa xã hội dân chủ xã hội. Chủ nghĩa này bảo vệ các quy luật kinh tế thị trường để xây dựng nền kinh tế thị trường xã hội, bảo hộ việc tái phân phối thành quả tăng trưởng, đảm bảo cơ hội công bằng và luật chơi sòng phẳng, cho phép doanh nghiệp tư nhân và hỗ trợ quyền sở hữu, v.v.. Mô hình này có nguồn gốc vào những năm đầu của thế kỷ 20 từ phái Men-sê-vich mà sau đó đã bị Lê Nin phản đối và đặt ngoài vòng pháp luật sau cách mạng tháng 10 năm 1917. Chính quyền Xô Viết gán cho nó là “chủ nghĩa xét lại” và “phản động”. Từ này từ đó trở thành thuật ngữ tội phạm phổ biến nhất được dùng để trừng phạt bất kỳ ai làm, hoặc chỉ nói, khác với những tín điều của phái Bôn-sê-vích của Lê Nin, bóp nghẹt tất cả mọi phản động theo nghĩa đúng đắn bình thường của từ này. Ở những đất nước tán thành giáo lý của Lê Nin, từ “phản động” làm cho người dân khiếp sợ và ăn sâu vào lòng họ, tận diệt tất cả mọi chỉ trích đối với chính quyền cùng với những ý tưởng sáng tạo mới không thể thiếu để phát triển đất nước. Người dân ở những nước văn minh gần như không bao giờ hiểu được vì sao phản động lại có thể là một vấn đề, chứ đừng nói là phạm tội.

This entry was posted in Ebook THDT&CĐVN. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s