Năng lượng xanh (P1) – Why technology matter? (Thư 49B)

49B-wpcover

Một cường quốc về mọi mặt là một quốc gia biết trọng khoa học

Xuyên Mộc, 10/8/2015

Bảo Trâm xinh đẹp của ba ơi!

Con có theo dõi kế hoạch năng lượng sạch (clean energy plan) ông Obama vừa công bố đầu tháng này không? Ba tin là chuyện này đang ì xèo bên Mỹ, giữa những dư luận ủng hộ và phản đối. Ba cũng tin rằng ông Obama có thể đang nắm được một con ách chủ bài công nghệ về năng lượng sạch nên mới quyết đoán đưa ra kế hoạch này. Cuối năm 2013, NASA tung ra công nghệ dầu đá phiến. Chỉ 6 tháng sau đó, giữa năm 2014, nó đã làm đảo lộn toàn bộ ngành công nghiệp dầu hỏa thế giới. Đến cuối năm 2014 thì nó đảo lộn luôn cục diện địa chính trị (geo – political) quốc tế, tạo ra những xu thế tích cực để hình thành nên Dòng chảy của thời đại mới. Nhưng dầu đá phiến vẫn là năng lượng hóa thạch, vẫn tác động tiêu cực đến biến đổi khí hậu. Nó giúp thế giới ít nguy hiểm hơn dưới tác động của các quốc gia dùng dầu khí làm vũ khí để gây bất ổn cho thế giới như Nga, nhưng không giúp trái đất chúng ta tránh được những thảm họa kinh hồn từ phản ứng của Thiên nhiên do lượng khí thải từ năng lượng hóa thạch được sử dụng tạo ra. Chỉ có sức mạnh của công nghệ, một công nghệ mới đột phá về năng lượng sạch mới giúp thế giới giải trừ được nguy cơ này. Những mục đích cắt giảm khí thải bằng chỉ tiêu và mệnh lệnh hành chính đều không thể khả thi vì áp lực của nhu cầu sử dụng năng lượng vẫn luôn tăng không ngừng. Đó là chưa kể những tác động không thể tránh được của sức ép về tăng trưởng kinh tế, việc làm , an sinh xã hội, … Vì vậy ba mới nghĩ rằng chính phủ Mỹ hẳn đã phải nắm được công nghệ đột phá rồi thì mới dám đưa ra mục tiêu cắt giảm 1/3 lượng khí thải trong 15 năm tới. Nếu không có công nghệ thì không chỉ kế hoạch năng lượng sạch của Obama thất bại mà cả nền kinh tế Mỹ sẽ lao đao vì mục tiêu này. Ở bên đó con có nghe gì về những công nghệ năng lượng sạch, chẳng hạn như một loại nhiên liệu mới hoặc động cơ mới, thì báo cho ba biết nha hôn. Con cũng email cho dượng Năm để dượng nghiên cứu sâu và viết cho ba biết.

Thư trước con đề cập về sức mạnh của công nghệ là rất đúng. Các quốc gia chỉ có thể dẫn đầu nhờ khả năng công nghệ. Mỹ duy trì được vị thế siêu cường số một lâu nay là nhờ họ luôn có công nghệ dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực then chốt cho dù có những giai đoạn họ mắc các sai lầm về kinh tế lẫn chính trị. Con đang quan tâm về công nghệ nên thư này ba sẽ phân tích về những động lực thúc đẩy công nghệ phát triển. Con cũng có thể nhờ bác Hans chỉ dạy thêm. Ngay cả trong việc lựa chọn nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp con cũng có thể và nên trao đổi để nhận được sự hướng dẫn quý giá của bác. Không dễ kiếm được một người đỡ đầu thương yêu con mà lại có tầm hiểu biết toàn cầu như bác đâu. Ba tin là bác sẽ rất vui và hạnh phúc khi nghe con chia sẻ.

Khoa học là công cụ khám phá quy luật tự nhiên để phát triển công nghệ phục vụ loài người

20/8

49B-Stephen-Hawking-Pope

Sức mạnh của khoa học là sức mạnh sáng tạo, đôi khi khoa học phải bị giới hạn bởi những ràng buộc về quy chuẩn đạo đức – Trong ảnh là nhà khoa học Stephen Hawking

Nói về công nghệ. Đây là phương tiện có sức mạnh mà người xưa nghĩ là chỉ có thần, thánh mới có được, con người không cách gì làm được. Nhưng công nghệ đã giúp con người làm được vượt xa tất cả những gì mà người xưa có thể nghĩ đến, từ việc bay lên trời, đi dưới nước đến đột biến gene, nhân bản vô tính, tế bào gốc, v.v… – những lĩnh vực mà nhiều người vẫn còn tin rằng đó là thuộc phạm vi của Đấng sáng thế. Cho nên ba mới nói công nghệ có sức mạnh của Thượng đế. Rất nhiều dự đoán công nghệ tương lai táo bạo nhất đều đã bị các nhà sáng chế thế giới vượt qua. Con người sẽ còn đi rất xa, xa lắm, gần như không có giới hạn về khả năng phát triển công nghệ. Sự phối hợp thành công giữa công nghệ điện tử, công nghệ thông tin với công nghệ sinh học đang mở ra những khả năng can thiệp vào quá trình tiến hóa tự nhiên của muôn loài, kể cả con người để làm cho chúng ta khỏe mạnh và trí tuệ hơn . Các loại thiết bị điện tử và công nghệ thông tin giờ đã có thể thu nhận và “đọc” được các tín hiệu điều khiển hệ thần kinh thực vật của con người để giúp những người bại liệt có thể cử động được chỉ nhờ một con chip nhỏ cấy vào người. Hoặc mô phỏng được những tín hiệu mà mắt người gửi về não để chế ra mắt nhân tạo. Ba đang nghĩ đến một khả năng ngày nào đó các nhà sáng chế tạo ra được một con chip nhỏ “đọc” được hệ thần kinh ý thức của con người, từ đó nạp vào một loại phần mềm để điều khiển họ thực hiện những gì mà người lập trình phần mềm ấy muốn. Cái này thì chắc không gọi là thành quả mà là thảm họa. Con đừng cho ai cấy chip vào người mình nhe hôn . Bây giờ có lẽ chẳng có ai đủ sức dự đoán công nghệ thế giới sẽ phát triển đến mức nào trong vài thập kỷ tới. Không chỉ vì khả năng bứt phá ghê gớm của trí tuệ con người mà còn vì những giới hạn của đạo lý và pháp lý sẽ ngăn chặn đến mức nào đối với những công nghệ tác động mạnh đến sự tiến hóa tự nhiên của con người. Nhà bác học nổi tiếng hiện nay Stephen Hawking dự đoán rằng các quy tắc đạo đức, tôn giáo và pháp luật sẽ không đủ sức ngăn cản các loại công nghệ giúp tạo nên những con người vượt trội. Chẳng hạn như ông nói rằng não người bị giới hạn do kích thước của bào thai, nên nếu nuôi dưỡng thai nhi ngoài bụng mẹ thì hoàn toàn có thể làm cho não người phát triển vượt trội, từ đó tạo nên được những con người thông minh vượt bậc. Nhưng ba thì không ủng hộ công nghệ này vì điều đó sẽ làm cho thế giới này mất cân bằng nghiêm trọng. Xã hội loài người vốn đang còn bất công rất lớn và nhiệm vụ của con người, trong đó có những nhà công nghệ cần tập trung giúp nhân loại giảm đi nhanh chóng sự cách biệt về điều kiện sống để làm cho thế giới ngày càng công bằng và cân bằng hơn. Đây là nguyên nhân gốc và điều kiện tiên quyết để giúp loài người phát triển trong hòa bình và thịnh vượng chung một cách bền vững. Tạo nên những con người siêu việt thì chỉ tạo thêm sự bất công và mầm mống của chèn ép, xung đột. Nếu như có một công nghệ như vậy muốn ra đời thì ba sẽ là người vận động tích cực để ngăn cản nó.

Công nghệ phát triển nhờ đâu? Đầu tiên là nhờ khoa học. Nhiều người chưa phân biệt được giữa khoa học và công nghệ. Khoa học là sự nghiên cứu để tìm hiểu những quy luật tự nhiên của Tạo hóa, Ba nhấn mạnh là của Tạo hóa chứ không phải của con người làm ra các quy luật đó. Con người không thể và không bao giờ làm ra được các quy luật này cả. Tiếng Anh có nhiều từ dùng để chỉ các quy luật này như law, rule, principle nhưng chúng cũng có những nghĩa khác là luật, quy tắc, nguyên lý do con người đặt ra. Vì vậy mà nhiều người vẫn bị nhầm lẫn khi dùng các từ này, nhất là khi dịch sang tiếng Việt. Vì vậy chúng ta cần lưu ý khi đọc được các từ đó thì phải hiểu được nội dung của chúng đang chỉ về phạm vi của con người hay của Tạo hóa. Không hiểu được quy luật thì không thể phát triển được công nghệ. Những quy luật cơ bản nổi tiếng con vẫn thường nghe như Luật vạn vật hấp dẫn, Thuyết tương đối hẹp, Thuyết tương đối rộng, Nguyên lý bất định (Principle of uncertainty), Nguyên lý loại trừ (Principle of exclusion) của Cơ học lượng tử (Quantum of mechanics) chính là những quy luật tự nhiên. Thuyết tiến hóa của Darwin cũng thuộc về số đó. Sự phát minh ra các quy luật này đã làm cho trình độ khoa học của nhân loại phát triển bứt phá, cũng từ đó tạo nên vô số công nghệ đột phá trong đó có công nghệ điện tử và công nghệ thông tin đã trở nên rất quen thuộc với tụi con từ nhỏ qua TV, điện thoại đi động, máy tính bảng, v.v… Các nhà khoa học vẫn đang miệt mài khám phá những quy luật tự nhiên khác mà chẳng ai có thể biết trước được là có bao nhiêu cái. Ba nghĩ là con người sẽ không khám phá được hết các quy luật trong vũ trụ này đâu, bao gồm cả những quy luật vận hành sự vận động của con người trong xã hội như là quy luật kinh tế thị trường hay rộng hơn là Bàn tay vô hình hoặc Quy luật phát triển xã hội mà ba vẫn hay viết cho các con, cháu. Không chỉ trong thế giới vĩ mô (macro) mà cả trong thế giới vi mô (micro). Tới giờ con người vẫn chưa biết được các hạt vật chất có thể còn chia ra được nhỏ xuống tới cỡ nào. Có lý thuyết cho rằng đó là những hạt quark, là những hạt không thể phân chia được nữa. Nhưng đây mới chỉ là lý thuyết, chưa chứng minh được bằng thực nghiệm. Ngày xưa người ta cho rằng nguyên tử (atom) là cấp độ nhỏ nhất (atom theo tiếng Hy Lạp là không phân nhỏ hơn được nữa) nhưng sau này cơ học lượng tử nhanh chóng phát hiện ra các hạt cấu tạo nên nguyên tử là điện tử (electron), hạt nhân (nucleus) rồi kéo theo hàng loạt các hạt và phản hạt(1) khác vẫn còn có thể phân nhỏ xuống nữa. Cứ mỗi khi khoa học phát hiện ra được cấu trúc vi mô mới của vật chất thì sẽ kéo theo sự hiểu biết về những quy luật chi phối sự vận hành của nó. Sau đó là sự bùng nổ của những công nghệ áp dụng những hiểu biết này như công nghệ nano, công nghệ thông tin; điện tử đang tiến như vũ bão. Trong xã hội của con người, các nhà khoa học vẫn còn hiểu biết rất ít về các quy luật của nó. Trên tầm vĩ mô người ta mới chỉ hiểu biết nhiều các quy luật chi phối vận hành kinh tế và còn rất khiếm khuyết về các lĩnh vực bao hàm mọi lợi ích, chứ không chỉ là kinh tế. Ở tầm vi mô thì hiểu biết còn ít hơn nữa. Nghiên cứu khoa học xã hội khó hơn khoa học tự nhiên ở chỗ là chúng ta không thể biến con người ở những khu vực, cộng đồng nào đó thành phòng thí nghiệm được. Phải quan sát quá trình và kết quả vận hành ở nhiều nơi khác nhau để suy ra tính quy luật, rồi phải sử dụng những số liệu thực tế ở những nơi đó để chứng minh quy luật. Cách nghiên cứu này gọi là thực chứng (Positive), hiểu nôm na là chứng minh bằng thực tế. Vì vậy mà nó đòi hỏi thời gian dài và phải xử lý nhiều số liệu phức tạp.
Hơn nữa, tính hỗn độn (chaos) của sự vận hành xã hội lớn hơn rất nhiều của các hệ thống tự nhiên. Hỗn độn là tình trạng để chỉ sự không tuân theo những quy luật vốn vẫn chi phối một hệ thống nào đó, tức là ở vào một số hoàn cảnh hoặc quy mô nào đó sự vận hành của hệ thống ấy không còn diễn ra bình thường như thường thấy trước đó. Đầu tiên người ta tưởng hỗn độn không có quy luật nhưng sau đó người ta đã phát hiện ra các quy luật của nó. Điều này có nghĩa rằng mọi sự vận hành trong vũ trụ từ cái nhỏ nhất đến cái lớn nhất, đều tuân theo những quy luật nào đó. Con người càng hiểu biết nhiều quy luật thì càng làm cho cuộc sống mình tốt đẹp hơn nhờ vào những công nghệ áp dụng quy luật.

49B-van-vat-hap-dan

Newton chỉ tìm ra chứ không sáng tạo ra luật “vạn vật hấp dẫn”

Vì vậy ta có thể định nghĩa rằng khoa học là việc nghiên cứu để tìm hiểu (unravel) quy luật của Tạo hóa hay còn gọi là quy luật tự nhiên (natural law). Con chú ý rằng quy luật tự nhiên không có nghĩa là chỉ gồm các quy luật trong thiên nhiên mà bao gồm cả những quy luật trong xã hội. Tính từ “tự nhiên” theo sau danh từ “quy luật” để giới hạn đó là những quy luật của Tạo hóa, không phải của con người tạo ra. Vì thế mà chẳng có nhà khoa học nào có quyền đăng ký bản quyền các quy luật tự nhiên cho mình được cả. Cho dù họ có vất cả đến đâu để tìm hiểu chúng thì đó vẫn là sở hữu chung của nhân loại, ai cũng có quyền sử dụng sự hiểu biết ấy mà không phải trả bản quyền. Ví dụ như hai công thức tính năng lượng nổi tiếng E = mV2/2 và E = mC2 được các nhà chế tạo trên khắp thế giới dùng tới mỗi ngày nhưng đâu có ai phải trả xu nào cho Newton và Einstein đâu . Không những thế, chúng còn được khuyến khích dạy cho học sinh toàn thế giới như tụi con mà hoàn toàn miễn phí. Hoặc ngày càng nhiều quốc gia áp dụng quy luật Bàn tay vô hình để xây dựng nền kinh tế thị trường, không những không phải trả bản quyền cho Adam Smith mà còn được các quốc gia tiến bộ tài trợ tiền để học hỏi nhằm hiểu biết sâu hơn về những quy luật của thị trường Dù có nhiều nhà khoa học phải trả giá bằng tính mạng của mình để tìm hiểu và làm cho nhân loại hiểu biết đúng về một số quy luật nào đó, nhưng đó vẫn là những quy luật tự nhiên của Tạo hóa nên thuộc sở hữu chung của toàn nhân loại, bất kỳ ai cũng có quyền sử dụng mà không phải trả phí cho Tạo hóa. Một số nhà khoa học được người ta lấy tên mình để đặt cho quy luật, như là Định luật Bernouli, nhưng chẳng ai được Tạo hóa ủy quyền đăng ký và nhận tác quyền. Nếu được thế thì hẳn các nhà khoa học sẽ giàu nhất thế giới rồi .

49B-science-hard

Dù có nhiều nhà khoa học phải trả giá bằng tính mạng của mình để tìm hiểu và làm cho nhân loại hiểu biết đúng về một số quy luật nào đó, nhưng đó vẫn là những quy luật tự nhiên của Tạo hóa nên thuộc sở hữu chung của toàn nhân loại, bất kỳ ai cũng có quyền sử dụng mà không phải trả phí cho Tạo hóa

CÁC YẾU TỐ ĐỂ KHOA HỌC PHÁT TRIỂN

Môi trường tự do

49B-science and freedom

Khoa học chỉphát triển khi có vận động tự do

23/8 -Như ba đã viết nhiều lần, khoa học chỉ có thể phát triển khi xã hội có vận động tự do. Con đường để làm cho quy luật được chứng minh và thừa nhận rất gian nan. Các nhà khoa học không những phải đối mặt với sự phản đối từ các quan điểm tôn giáo; bè phái; giáo điều; dư luận đám đông; từ sức mạnh của quyền lực và tiền bạc, mà còn phải va chạm căng thẳng với các nhà khoa học khác. Chính nhờ quá trình tự do tư tưởng và tranh luận như vậy mà chân lý mới sáng tỏ và được hiểu biết rộng rãi. Cho nên nếu không có vận động tự do thì các nhà khoa học không những dễ dàng bị bức hại mà còn khó thể đảm bảo cho sự đúng đắn của quy luật. Tuy nhiên lịch sử cũng cho thấy rằng ở những nơi bức hại tự do ghê gớm nhất cũng là nơi thường xuất hiện các nhà khoa học xuất chúng nhất góp phần quan trọng làm sụp đổ các tư tưởng độc tôn bức hại tự do và chân lý. Trường hợp nổi bật nhất có lẽ là nhà khoa học lừng lẫy Galileo Galilei. Con nghĩ xem vì sao lại như vậy? Theo ba thì hiện tượng này có lẽ xuất phát từ quy luật đấu tranh sinh tồn của Thuyết tiến hóa Darwin: Nơi nào điều kiện sinh tồn khắc nghiệt thì sinh vật nào muốn tồn tại thì phải tiến hóa vượt trội. Với các loài động vật thì sự tiến hóa đó theo hướng phải thích nghi với môi trường. Nhưng với con người thì sẽ có những người tìm cách thay đổi môi trường đó . Đó là chưa kể hiệu ứng của “Quy luật tiến đến sự thừa nhận lẽ phải”(*) cũng thúc đẩy sự xuất hiện của nhiều Người truyền lửa bảo vệ lẽ phải. Làm khoa học thì phải có mặt sự đam mê rất lớn về tìm tòi, khám phá. Ba tin rằng niềm đam mê đó được thôi thúc bởi những sứ mạng vì sự phát triển của loài người. Sứ mạng đó được hình thành từ những khát vọng của con người được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác(*). Con người sinh ra đã có sứ mạng của mình mà khi nhận ra họ mới dễ dàng thành công và đạt được hạnh phúc. Các nhà khoa học hẳn là rất ít người có đam mê kiếm tiền hoặc có nhiều quyền lực. Họ nằm cuối bảng nếu so sánh với thu nhập của các nhà sáng chế công nghệ và nhà doanh nghiệp. Tiền bạc không phải là mục đích duy nhất của con người. Ý nghĩa đúng đắn nhất của nó là phương tiện để giúp con người đạt được hạnh phúc nhờ hoàn thành sứ mạng của mình. Những người chọn con đường khoa học vì họ nhận ra sứ mạng của mình là làm cho cộng đồng hiểu được các quy luật. Họ hạnh phúc khi khám phá và chứng minh được một nguyên lý, một định luật, một vì sao mới hay đưa ra được một lý thuyết nào đó giải thích và tiên đoán được các hiện tượng quan sát. Đương nhiên là họ cần có tiền để nghiên cứu khoa học. Khi xã hội vận động tự do thì nó sẽ tự khắc hình thành nên nhiều cách thức khác nhau để tài trợ tiền cho khoa học, bao gồm cả chi phí nghiên cứu lẫn sự bảo đảm thu nhập tốt cho các nhà khoa học. Nhiều nước sai lầm vì nghĩ rằng mình có thể sử dụng miễn phí các công trình nghiên cứu thành công của các nước khác về các quy luật tự nhiên nên không tập trung đầu tư cho khoa học. Họ chỉ ưu tiên phát triển công nghệ và doanh nghiệp vì thấy những cái đó có thể làm ra tiền và sức mạnh. TQ hiện nay là một ví dụ, vì thế họ sẵn sàng bóp chết tự do tư tưởng. Nhưng lịch sử thế giới đã cho thấy những nơi nào có khoa học phát triển thì mới có công nghệ phát triển và bền vững, kéo theo sự phát triển của cả xã hội. Khoa học và công nghệ có những sự tiếp nối và thừa hưởng thành quả của nhau. Quá trình nghiên cứu khoa học nảy sinh ra nhiều ý tưởng công nghệ. Ba tin rằng việc tìm kiếm các vì sao và tìm hiểu vũ trụ bao la xa tít của NASA đã giúp phát hiện ra những nguyên lý và ý tưởng cho công nghệ dầu đá phiến. Hoặc từ nhu cầu nghiên cứu các hạt cơ bản siêu siêu nhỏ đã tạo ra đòi hỏi phải chế tạo được các máy gia tốc hạt (particle accelerator) siêu siêu mạnh, từ đó dẫn đến sự ra đời của nhiều loại công nghệ được áp dụng không chỉ để sản xuất máy gia tốc. Con cũng có thể thấy rằng hầu hết các nước trên thế giới đã áp dụng quy luật Bàn tay vô hình để xây dựng nền kinh tế thị trường, nhưng chỉ có những nước có nền khoa học phát triển thì mới có được một nền kinh tế phát triển lành mạnh. Những nước khác thì rất què quặt, thường là rơi vào bẫy thu nhập trung bình. Áp dụng Quy luật này để xây dựng nền kinh tế thị trường là công việc cũng giống như là làm ra công nghệ sản xuất máy móc thiết bị. Vì thế nên ba mới so sánh việc xây dựng nhà nước pháp quyền cũng giống như việc thiết kế máy bay. Khoa học càng phát triển thì càng hiểu biết được quy luật nên mới làm ra được những chiếc máy bay hoặc những nhà nước càng hiện đại và an toàn. Khoa học có ảnh hưởng quyết định.

Duy trì cạnh tranh

49B-tech-game-of-throne

Sự phát triển không ngừng của công nghệ bắt nguồn từ nền tảng cạnh tranh – Tech-game-of-throne

Tiếp tục trả lời câu hỏi “công nghệ phát triển nhờ đâu?” Thứ hai là nhờ sự cạnh tranh. Nhu cầu đa dạng của con người vốn luôn lớn và không ngừng phát triển. Trong một xã hội vận động tự do thì nhu cầu này bùng nổ rất mạnh, tạo nên những cơ hội to lớn cho những ai muốn đáp ứng nhu cầu cho con người để qua đó đạt được mục đích của mình. Các nhà doanh nghiệp là những người nhanh nhạy và luôn đi đầu trong việc đáp ứng nhu cầu này. Vì tự do vận động nên họ phải tìm mọi cách tốt nhất để thuyết phục được người dùng trả tiền cho sản phẩm (hàng hóa và dịch vụ) của họ. Đây chính là sự cạnh tranh. Họ không thể chèn ép, cưỡng buộc người mua được như trong các xã hội thiếu tự do. Vì vậy cách cạnh tranh tốt nhất là làm cho mình mạnh lên, đủ khả năng cung cấp những gì tốt nhất cho khách hàng. Công nghệ là phương tiện hữu hiệu nhất để đạt được mục tiêu này, nên các nhà doanh nghiệp thành công là những người tạo ra được cách thức để phát triển được công nghệ tốt giúp tăng khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp của mình. Steve Jobs là con người điển hình như vậy. Ông ấy không phải là người chế tạo ra công nghệ nhưng là người nhìn thấy được con người cần gì, từ đó đưa ra ý tưởng về sản phẩm rồi tổ chức cho nhiều nhà phát triển công nghệ đáp ứng được ý tưởng đó. Còn Bill Gates vừa là nhà sáng tạo công nghệ vừa là nhà doanh nghiệp ngay từ lúc khởi nghiệp. Trường hợp của Google thì 2 nhà sáng tạo công nghệ là Page và Bin thì ban đầu chẳng biết gì về doanh nghiệp, họ sáng lập và làm chủ Google nhưng thuê một CEO giỏi để biến giá trị công nghệ của mình thành ý tưởng kinh doanh kiếm tiền khổng lồ qua những cú click. Đó là nói lúc đầu thôi, còn giờ thì Larry Page đã trở thành CEO của Alphabet rồi. Con hãy quan sát và phân tích thì sẽ thấy sự ra đời của các công nghệ đã giúp cho các chàng tí hon trẻ tuổi bỗng trở thành khổng lồ đều có nguồn gốc từ cạnh tranh. Bill Gates muốn phá thế độc chiếm về công nghệ điện toán của IBM kéo dài mấy thập niên nhờ các loại máy tính khổng lồ. Bill Gates đã thành công nhờ thay thế những cỗ máy đó bằng những chiếc máy tính cá nhân có thể chễm chệ trên bàn làm việc của các công ty và gia đình với giá chỉ vài ngàn USD, so với vài triệu ; vài chục triệu USD của các cỗ máy IBM. Rồi máy tính bảng của Apple ra đời để tăng thêm sự lựa chọn gọn nhẹ hơn cho người dùng so với các dòng máy PC. Con hãy làm một cuộc quan sát và phân tích nho nhỏ về sự lớn mạnh của một số hãng thì sẽ thấy kèm theo đó là những công nghệ đột phá để cạnh tranh nhằm thay thế hoặc tăng thêm sự lựa chọn các sản phẩm cho khách hàng. Chính nhờ cạnh tranh mà công nghệ phát triển như vũ bão. Airbing và Boeing cạnh tranh nhau nên liên tục cho ra đời những công nghệ chế tạo máy bay ngày càng hiện đại, tiện nghi, an toàn và tiết kiệm nhiên liệu. Giả sử một ngày nào đó, vì lý do gì đó mà chỉ còn một hãng thì các ông chủ của hãng đó sẽ rất vui sướng nhưng rồi chính họ sẽ suy thoái nhanh chóng vì không còn động lực để phải thay đổi chính mình nữa. Nó tha hồ mà bắt chẹt khách hàng. Các hãng hàng không lúc đó sẽ tha hồ mà kêu than. Nhưng trong một môi trường vận động tự do thì điều này không thể kéo dài vì khi ấy các hãng này sẽ nhanh chóng liên kết nhau cho ra đời một hãng sản xuất máy bay mới hoặc dựng lại hãng đã đóng cửa.

Mong muốn hướng đến độc chiếm thị trường là mong muốn tự nhiên của con người. Có thể nói nó là một nguồn động lực lớn để thúc đẩy xã hội phát triển nhu cầu. Vì vậy mà con thấy các nhà doanh nghiệp lừng lẫy như Rockerfeller hay Bill Gates đều tìm mọi cách để triệt hạ đối thủ cạnh tranh. Thời của Rockerfeller thì ông ấy thường dùng cách thức hạ giá bán thật thấp để đối thủ không chịu nỗi, buộc phải bán doanh nghiệp của mình cho Standard Oil mua lại. Ông ta đang trong giai đoạn cuối cùng thâu tóm hầu hết ngành công nghiệp dầu hỏa Mỹ thì bị sự vận động phản đối quyết liệt (nhờ xã hội vận động tự do) của dư luận (đạo lý), dẫn đến Đạo luật chống độc quyền (Anti trust) và phán quyết của Toàn án (pháp lý) buộc Standard Oil bị tách thành 5 công ty dầu hỏa khác nhau và cạnh tranh lẫn nhau. Đây cũng chính là 5 tập đoàn dầu hỏa hàng đầu nước Mỹ ngày nay, trong đó có Exxon Mobil. Còn Bill Gates thì dùng ưu thế gần như tuyệt đối về thị phần của Windows để chèn ép các đối thủ cạnh tranh về trình duyệt (browser), làm cho người dùng chỉ có một lựa chọn duy nhất là IE của MS. Điều này đã vi phạm luật chống độc quyền nên Tòa án Mỹ đã buộc MS phải cung cấp mã nguồn (source code) cho các hãng khác có thể tích hợp trình duyệt của mình vào Windows. Thời đó dư luận Mỹ cũng lên án MS dữ lắm. Bây giờ thì chắc các hãng như Apple cũng đang bị lên án tương tự. Đây có thể là lý do mà Peter Thiel lên tiếng bênh vực cho khả năng độc quyền công nghệ như trong quyền Zero to one mà con giới thiệu cho ba. Con phải hiểu sự vận động tự do là như vậy, luôn tồn tại những ý kiến khác nhau, trái chiều nhau, không bao giờ chỉ có một chiều cả. Giá trị của vận động tự do là ở đó, nó buộc mọi người phải lắng nghe và điều chỉnh để đạt được sự cân bằng trong xã hội. Cân bằng thì xã hội mới phát triển và bền vững được. Tham vọng độc quyền của doanh nghiệp gặp phải đòi hỏi chống độc quyền của khách hàng thì tạo nên trạng thái cân bằng chính là « công nghệ độc quyền » của các công ty như con đã viết cho ba trong thư trước. Tức là các doanh nghiệp chỉ có thể sở hữu được khả năng độc quyền tương đối nhờ vào sức mạnh công nghệ vượt trội của mình mà các đối thủ khác không có. Ở trạng thái này, cả doanh nghiệp và khách hàng đều được hưởng lợi lớn nhờ vào công nghệ độc quyền. Ba gọi là độc quyền tương đối vì nó hoàn toàn có thể bị thay thế bởi một công nghệ khác vượt trội hơn, chứ không phải là các kiểu độc quyền tuyệt đối nhờ vào quyền lực, pháp luật hoặc các thủ đoạn dùng sức mạnh cưỡng ép người mua và tận diệt người bán… Các kiểu độc quyền này là đối tượng bị loại trừ triệt để bởi các luật chống độc quyền tiến bộ.

49B-anti-trust

Mong muốn hướng đến độc chiếm thị trường là mong muốn tự nhiên của con người. Nhưng một thiết chế nhà nước tốt sẽ có cơ chế tự điều chỉnh

Một điều con cần lưu ý là trong các luật chống độc quyền này, người ta ngăn chận việc bán giá thấp hoặc thủ đoạn phá giá để triệt hạ đối thủ cạnh tranh, tương tự như Rockerfeller làm. Chẳng ai dùng pháp lý mà ngăn cản việc bán giá cao cả. Những nơi làm như vậy thì một là có vấn đề về tư duy, hai là thị trường hoặc xã hội nói chung ở đó đang bị méo mó nghiêm trọng bởi những sự can thiệp không hiểu biết của quyền lực. Khách hàng luôn đủ khôn ngoan để không bao giờ bỏ ra một số tiền nhiều hơn để mua một sản phẩm mà họ có thể trả thấp hơn. Một xã hội vận động tự do hoặc một thị trường cạnh tranh hoàn toàn thì khách hàng luôn có nhiều hơn 1 sự lựa chọn, chẳng việc gì họ phải bỏ ra nhiều tiền để mua 1 sản phẩm nếu họ có 1 lựa chọn khác ít tiền hơn. Đây là bản chất và nguyên lý cơ bản của thị trường và phải tôn trọng. Một doanh nghiệp phải cạnh tranh mà có thể thuyết phục khách hàng mua sản phẩm của mình cao hơn hẳn giá thông thường thì họ đang sở hữu công nghệ vượt trội. Phải bảo vệ quyền được bán giá cao cho họ thì họ mới có động lực và nguồn lực phát triển công nghệ. Ngăn cản bán giá cao bằng pháp luật, quyền lực là một sự bóp chết sáng tạo và công nghệ hiệu quả bậc nhất. Trong thị trường thiếu tính cạnh tranh hoặc xã hội thiếu vận động tự do thì những đối thủ cạnh tranh không lành mạnh (thường là những anh chàng có nhiều quan hệ nhưng ít chất xám) luôn biết cách lợi dụng dư luận với danh nghĩa bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và móc nối với quyền lực để buộc những đối thủ cạnh tranh bằng công nghệ không được bán giá cao. Từ đó triệt tiêu sức mạnh công nghệ của những đối thủ này. Các xã hội đó cứ ì ạch hoài vì thế.

Thư sau ba sẽ đi vào vấn đề vi mô cụ thể hơn về công nghệ. Ba nhớ con gái cưng xinh đẹp lắm.

Hôn con .

Còn tiếp…

This entry was posted in Thư Xuyên Mộc and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Năng lượng xanh (P1) – Why technology matter? (Thư 49B)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s