Năng lượng xanh (P2) – Công nghệ mềm (Thư 50A)

50a-wp-cover

Xuyên Mộc, 30/8/2015

Cạnh tranh là động lực để phát triển

Bảo Trâm xinh đẹp của ba ơi!

Chúng ta tiếp tục thư 49B về công nghệ nha. Ba đang nói về cạnh tranh là động lực để công nghệ phát triển. Đứng trên quan điểm của cá nhân và doanh nghiệp thì chẳng mấy ai hoan nghênh cạnh tranh cả. Đó là bản chất tự nhiên của con người. Nhưng khi đứng trên quan điểm của người tiêu dùng bị các doanh nghiệp độc quyền tuyệt đối bắt chẹt, hoặc của người dân bị các chế độ độc tài/toàn trị tước mất cơ hội lựa chọn người cầm quyền/đại diện thì họ sẽ mong muốn cạnh tranh đến chừng nào. Điều ba muốn nhấn mạnh là quan điểm của con người là không bao giờ nhất quán và thường thay đổi trước những hoàn cảnh khác nhau. Khả năng phát triển của xã hội chính là khả năng đáp ứng các nhu cầu khác nhau đó của con người. Thư trước ta nói về một trạng thái cân bằng là “Độc quyền công nghệ”, nhưng nó không phải là trạng thái duy nhất vì không phải mọi người đều có khả năng trả giá cao cho những sản phẩm rất tốt nhờ công nghệ cao. Đa số người dùng trên thế giới đều không đủ sức để chạm đến chúng. Như vậy nếu lấy cái lợi của sự độc quyền công nghệ để nói cho trường hợp của những người dùng này thì thật vô nghĩa vì họ chỉ biết đến các sản phẩm của nó qua những quảng cáo là cùng. Đó chính là những sản phẩm trung bình sử dụng những công nghệ không còn độc quyền nên dễ dàng sao chép. Đây có thể là cách phát triển theo chiều ngang của toàn cầu hóa mà Peter Thiel nói trong quyển Zero to one như con kể cho ba. Nếu nói những sản phẩm này không mang được lợi ích gì cho người dùng thì có phần phiến diện. Ngay ở Mỹ và những nước phát triển, vẫn có nhiều người không sẵn sàng trả giá cao cho các sản phẩm công nghệ cao. Họ có thể là những người không thiếu tiền nhưng cũng không có nhu cầu xài chúng, các sản phẩm trung bình đã đáp ứng cho họ rồi, hoặc là những người không đủ tiền chi trả cho chúng. Nhu cầu của con người đa dạng nên cách đáp ứng nhu cầu cũng phải đa dạng.

Chúng ta đã nói đến 2 tác động chính thúc đẩy công nghệ phát triển là khoa học và cạnh tranh. Mà cả hai yếu tố này đều đòi hỏi xã hội phải vận động tự do. Mà xã hội vận động tự do là đòi hỏi tiên quyết của Quy luật phát triển xã hội. Vì vậy mà phải “Thượng tôn QCN”, như ba đã viết trong đề tài Nhà nước pháp quyền, thì công nghệ mới có thể phát triển tốt được. Các nhà doanh nghiệp cho dù có không thích cạnh tranh thì cũng phải hiểu rằng: phải chấp nhận cạnh tranh để mình phát triển, và cách cạnh tranh hiệu quả nhất là bằng công nghệ. Nhưng muốn họ đạt được nhận thức này thì xã hội phải vận động tự do. Lý do bởi vì con người luôn hành động theo hướng mà mình nghĩ có lợi nhất, nên cách dễ dàng và hiệu quả nhất là hối lộ để có được đặc quyền/độc quyền nhờ quyền lực. Nếu hầu hết thấy mình có thể làm điều này thì sẽ chẳng mấy ai muốn đầu tư vào công nghệ. Các nước tiến bộ luôn có luật cấm đưa hối lộ để giành hợp đồng ngay cả ở ngoài quốc gia của họ. Đây không chỉ vì vấn đề đạo đức, mà còn để các doanh nghiệp của họ phải cạnh tranh công bằng và sử dụng sức mạnh công nghệ.

Công nghệ mềm & công nghệ cứng là gì?

31/8/2015

Sẵn sàng cạnh tranh và phải biết tìm ra và sử dụng sức mạnh từ cạnh tranh là điều đầu tiên mà các doanh nghiệp công nghệ phải nằm lòng để có thể thành công. Điều thứ hai là phải tránh hiểu sai lầm rằng phát triển công nghệ chỉ là vấn đề kỹ thuật. Ba chia việc phát triển công nghệ thành hai mảng tương hỗ cho nhau là: công nghệ mềm và công nghệ cứng. Công nghệ mềm ở đây không phải là các kỹ thuật về phần mềm tin học mà tiếng Anh gọi là software-based technology. Khái niệm công nghệ mềm mà ba muốn nói chính là khả năng tổ chức và quản lý (organization and management – O&M). Công nghệ mềm phải được làm tốt thì mới có được những con người và quy trình tố để làm ra được công nghệ cứng tốt.

Công nghệ cứng chính là khả năng kỹ thuật để làm ra sản phẩm (hàng hóa hoặc dịch vụ nào đó). Trong thời đại công nghệ thông tin này, các kỹ thuật ngày nay hầu hết đều bao gồm phần cứng và phần mềm. Xe hơi, TV, kính thiên văn, nhà máy phát điện, v.v… hiện đại đều có hàm lượng phần mềm nhiều hơn xưa và chính hàm lượng này đóng vai trò chủ yếu làm cho sản phẩm tối tân, tiện dụng. Nó chính là software-based technology. Các kỹ thuật phần cứng hiện nay vẫn phát triển nhưng chậm hơn nhiều so với kỹ thuật phần mềm. Sự đột phá của các công nghệ dựa trên phần cứng thường gắn liền với sự khám phá ra các quy luật tự nhiên liên quan. Các sản phẩm công nghệ cao ngày nay đều là sự kết hợp hài hòa của cà phần cứng lẫn phần mềm. Ngay cả trong nông nghiệp, con có thể thấy là những nơi cho sản phẩm ngon, chất lượng đồng đều và năng suất vượt trội chính là những nơi phối hợp được giữa công nghệ sinh học (giống, phân, thuốc…- chính là phần cứng) và công nghệ tin học (hệ thống phần mềm tự động đo môi trường để tưới, bón, phun thuốc… một cách tối ưu). Dù con ăn một trái táo, một quả bưởi… được trồng bằng công nghệ cao, thấy rất ngon nhưng không thấy một đoạn code 011001… nào trong đó thì chúng vẫn được chăm sóc và làm cho ngon bởi những đoạn code như vậy.

Việc ba chia công nghệ mềm và công nghệ cứng cũng tương tự như trào lưu mềm và trào lưu cứng – hai trào lưu chính kết hợp nhau để tạo nên các dòng chảy của thời đại mà ba hay viết. Trào lưu mềm là những cuộc cách mạng khoa học xã hội để làm thay đổi nhận thức của con người về sự phát triển của xã hội một cách khoa học. Trào lưu cứng là những cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật để làm thay đổi năng lực sản xuất dựa trên khoa học và công nghệ. Những phong trào dân chủ hóa ở Châu Âu vào cuối thế kỷ 18 chính là trào lưu mềm đã thúc đẩy nên trào lưu cứng là cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật nổi tiếng đầu thế kỷ 19. Hai trào lưu này cùng nhau tạo nên Dòng chảy của thời đại kinh tế công nghiệp trên toàn cầu song hành với kỷ nguyên năng lượng hóa thạch. Người ta thường chỉ nhìn thấy bề nổi nên ca ngợi rất nhiều về Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật và quên đi vai trò của phong trào dân chủ hóa đối với thành tựu phát triển của nhân loại từ thời đại kinh tế công nghiệp. Nhiều nước không thấy được vai trò quyết định của trào lưu mềm nên chỉ tập trung cho trào lưu cứng. Kết quả là không thành công.

50a-cach-mang-cong-nghe

sẽ không có cuộc cách mạng công nghệ nổi tiếng đưa nước Anh thành cường quốc TK19 nếu như trước đó không có phong trào phục hưng đưa khoa học thoát khỏi thần quyền công giáo

 

Tình trạng tương tự như trên cũng xảy ra đối với doanh nghiệp. Các doanh nhân thường chỉ nhìn thấy sức mạnh bề nổi của công nghệ cứng vì bị choáng ngợp trước sự thành công của doanh nghiệp công nghệ bằng sản phẩm hoành tráng. Vì vậy họ không thấy được rằng muốn có được công nghệ cứng như vậy thì đầu tiên phải hoàn thiện được công nghệ mềm, tức là phải tổ chức quản lý sao cho những người làm việc và cả bộ máy doanh nghiệp phải có động lực hướng đến công nghệ và có khả năng để hoàn hảo được công nghệ cứng của mình. Cho nên các nhà doanh nghiệp (entrepreneur)[i] nói riêng hay các doanh nhân (businessman) nói chung hoàn toàn có thể thành công bằng công nghệ mà không cần phải là dân chuyên về công nghệ/kỹ thuật. Hầu hết các CEO của các hãng công nghệ hàng đầu thế giới đều không phải là dân công nghệ và công việc chính của họ khi điều hành cũng không liên quan đến vấn đề kỹ thuật. Khả năng vượt trội của họ là công nghệ mềm vốn đòi hỏi phải giỏi kỹ năng mềm. Ba nghĩ con hiểu kỹ năng này nên không đi sâu về nó. Điều ba muốn nhấn mạnh là ai có khả năng vượt trội về giao tiếp với con người thì sẽ rất giỏi về kỹ năng mềm. Giao tiếp ở đây phải hiểu theo nghĩa rộng là sự hiểu biết về quy luật con người nói chung và về tính cách của những con người cụ thể để từ đó có được cách ứng xử tối ưu với họ. Bác Hans của con là người rất siêu về giao tiếp với con người. Bác không cần phải hiểu ngôn ngữ của một người nào đó nhưng vẫn hiểu được thực sự họ đang nghĩ gì thông qua ánh mắt và những biểu hiện phi ngôn ngữ khác. Năm 1998 khi hai bác đi du lịch xuyên Việt[ii]  với công ty mà tụi con có tham dự, trong một buổi ngồi quây quần cùng nhau và mọi người nói lên cảm nghĩ của mình về chuyến đi, các cô chú trong công ty nói trước bằng tiếng Việt rồi đến lượt bác Hans. Bác không biết tiếng Việt nhưng bác đã lập lại gần đúng những gì các cô chú nói khiến mọi người vô cùng ngạc nhiên. Sau này tham gia cùng bác tại nhiều buổi đàm phán quốc tế, ba phải luôn thán phục bác về những nhận định về mong muốn thực sự của phía bên kia, giúp mình có lợi thế lớn trong đàm phán. Con cố gắng xin học bác khả năng này nhe hôn! Đừng để thất truyền.

Công nghệ mềm 

Khoa học xã hội rắc rối hơn khoa học kỹ thuật. Tương tự như vậy, công nghệ mềm phức tạp hơn công nghệ cứng do tính hỗn độn của cái trước mạnh hơn cái sau nhiều. Có rất nhiều nhà khoa học và nhà sáng chế công nghệ rất giỏi. luôn tự tin khi đối mặt với những thách thức hóc búa của thế giới tự nhiên hoặc máy móc thiết bị, nhưng lại rất rụt rè, vụn về, thậm chí là lỗ mãng trong việc ứng xử với các mối quan hệ trong xã hội, ngay cả trong môi trường làm việc với các đồng nghiệp. Những người như vậy không thể kết nối mọi người cùng làm việc để tạo ra sức mạnh chung được. Việc kết nối những người như thế để làm việc chung là một thách thức rất lớn. Chính công nghệ mềm giúp vượt qua được những thách thức này nhờ vào những người có khả năng giao tiếp với con người và kỹ năng mềm nói chung. Những người giỏi về khả năng này cũng thường có tính nhạy bén trước nhu cầu của khách hàng tiềm năng (prospect) kéo theo là một tầm nhìn thị trường rộng lớn. Từ đó nảy sinh ra ý tưởng sản phẩm mà hiện tại chưa có. Nếu họ có thêm khả năng quản lý doanh nghiệp tốt nữa thì họ sẽ triển khai công nghệ mềm để dựng nên những đội ngũ (team) mạnh giúp họ hiện thực hóa ý tưởng bằng những công nghệ vượt trội. Thế là họ tạo ra được một thị trường mới bùng nổ những sản phẩm công nghệ mà lúc ấy chỉ có mình họ có. Dân tình lũ lượt sắp hàng để mua và tình trạng đó được nhiều người giải thích là “độc quyền công nghệ” hèhè. Nhà sáng lập kiêm CEO huyền thoại của Apple – Steve Jobs là một con người có những khả năng như trên.

Con cần lưu ý rằng các kiến thức con học được trong trường là rất giá trị và không thể thiếu nhưng chúng không tạo nên sự khác biệt lớn vì trên cả thế giới này có thể đến cả triệu người cũg có những kiến thức đó. Chúng thường được gọi chung là chuyên môn, bao gồm từ kỹ thuật đến tài chính, quản lý, kế toán, chính trị; kinh tế; ngoại giao; v.v… Cần phải hiểu được chuyên môn lĩnh vực mình làm nhưng muốn vượt trội lên được thì con phải tạo ra sự khác biệt nhờ vào kỹ năng mềm và đặc biệt là khả năng giao tiếp với con người. Điều này chỉ có thể dựa vào sự rèn luyện của bản thân mình là chính. Ba nhìn thấy con gái của ba có được tiềm năng này và có thể tiến xa trở thành một người rất giỏi về công nghệ mềm. Khi đó con có thể điều hành tốt công việc trong bất kỳ lĩnh vực chuyên môn nào. Ba sử dụng từ công nghệ trong thuật ngữ “công nghệ mềm” để nhấn mạnh rằng nó cũng đòi hỏi khoa học và cần đến những sự thiết kế tinh vi không kém gì việc thiết kế công nghệ cứng hoặc các lĩnh vực chuyên môn nói chung. Điều này cũng giống như ba so sánh việc thực hiện Nhà nước pháp quyền cũng tương tự như việc thiết kế một chiếc máy bay vậy. Trình độ công nghệ mềm của mình còn kém hơn công nghệ cứng rất nhiều nhưng VN lại chưa chú trọng công nghệ mềm. Các nhà điều hành ở VN đa số là từ cha truyền con nối hoặc từ những mối quan hệ của quyền lực. Vì vậy chúng ta chưa có được những công nghệ mềm hiện đại để thúc đẩy ra được các công nghệ cứng tối tân, trong nhiều trường hợp còn trở thành các cổ chai bóp nghẹt sự phát triển của công nghệ. Nhưng vấn đề này sẽ tất yếu bị thay đổi khi xã hội vận động tự do.

Công nghệ cứng 

Ba sẽ có một đề tài riêng nói về công nghệ mềm cho tụi con và các anh chị em. Phần còn lại của thư này ba sẽ đề cập đến những yếu tố khác ảnh hưởng đến sự phát triển của công nghệ cứng. Thung lũng Silicon nói riêng hoặc nước Mỹ nói chung là môi trường tuyệt vời cho công nghệ phát triển. Thư con viết cho ba nói rằng số lượng công ty start-up (khởi nghiệp) rất nhiều dù tỷ lệ thành công rất thấp. Đây chính là giá trị vượt trội của Thung lũng này. Ở đây người ta có thể dễ dàng start-up, dễ dàng thất bại và cũng rất dễ dàng start up lại. Một người có khi làm đến 5,7 lần như vậy trước khi thành công. Ở các nước khác, nhất là phương Đông, thất bại là một định kiến của xã hội làm cho người thất bại bị chê trách và mất uy tín. Nhưng ở Mỹ, được trải nghiệm thất bại là một tín nhiệm đáng giá. Người kinh doanh thất bại không phải đối mặt với những rủi ro pháp lý lẫn đạo lý miễn là đừng phạm luật hoặc cố tình lừa đảo khi kinh doanh. Những thành tựu công nghệ chỉ là số lượng chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với những ý tưởng thất bại. Càng khuyến khích nhiều ý tưởng thì càng hy vọng có nhiều thành tựu. Start-up là cách thử nghiệm ý tưởng hiệu quả. Sự thành công về công nghệ ở Silicon Valley chính là nhờ nơi đây là chiếc vườn ươm (incubator) tuyệt vời cho start up. Có rất nhiều các quỹ cấp vốn mạo hiểm (Venture capitalist) sẵn sàng đầu tư cho các start-up từ vài chục ngàn đến vài triệu USD hoặc hơn nữa nếu những người sáng lập có được ý tưởng khả dĩ và thể hiện được mình cam kết nghiêm túc thực hiện ý tưởng đó. Như con cũng biết các venture capitalist đầu tư hang trăm dự án nhưng có khi chỉ thành công được vài cái. Tuy nhiên mức độ thành công của những cái này lại rất lớn, dư sức cho họ bù đắp những tổn thất cho những các thất bại. Mô hình này rất hay: chính những ý tưởng thành công đã tài trợ cho những ý tưởng thất bại để tiếp tục nuôi dững những ý tưởng mới, và trong những cái mới này lại có những thành công. Một môi trường như vậy là thiên đường cho những người có tinh thần doanh nghiệp (entrepreneur ship) không phải chịu những rủi ro tài chính cho cá nhân vì dốc hết gia sản, thậm chí phải đổ nợ vì những khoản vay bảo đảm (buộc phải trả cho dù khởi nghiệp thất bại, không như nhận vốn đầu tư mạo hiểm: thất bại thì thôi, không phải trả). Chúng ta thường nghe ca ngợi những tấm gương khởi nghiệp bị tán gia bại sản, gia đình tan nát nhiều lần để rồi cuối cùng thành công lừng lẫy. Đúng là tinh thần như vậy rất đáng ngưỡng mộ nhưng ba muốn con hiểu rằng đó không nên là một giá trị phổ biến mà một quốc gia cần theo đuổi Số lượng những thành công như thế vô cùng nhỏ và cũng không góp phần nhiều để thay đổi được cả dân tộc. Nếu có quá nhiều người phải chịu rủi ro nặng nề như vậy vì khởi nghiệp thì xã hội đã gặp phải nhiều vấn đề lắm rồi. Có rất ít người có thể đứng lên được từ những thảm họa như thế. Họ có thể nêu gương tốt về tinh thần nhưng không nên là phương pháp phổ biến.

50a-Max Levchin-failure experienced

Max Levchin – quả ngọt từ thung lũng Silicon Valley – Ở đây người ta có thể dễ dàng start-up, dễ dàng thất bại và cũng rất dễ dàng start up lại. Một người có khi làm đến 5,7 lần như vậy trước khi thành công

Môi trường thuận lợi để phát triển

2/9/2015

Qua trên, con thấy rằng làm sao để giảm thiểu rủi ro cả về pháp lý, đạo lý, lẫn tài chính cho những người muốn khởi nghiệp chính là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển công nghệ. Cái venture capitalist ngày nay quan tâm chủ yếu đến các ý tưởng kinh doanh nhờ công nghệ vì lĩnh vực này mới đủ sức tạo ra lợi nhuận cực lớn để bù đắp những rủi ro cho thất bại. Mỹ là nước đã làm tốt nhất thế giới để giảm thiểu rủi ro cho khởi nghiệp nên họ cũng là nơi dẫn đầu thế giới về công nghệ. Con đang ở ngay trung tâm của Silicon Valley nên thấy rõ điều này, và hãy cố gắng học hỏi những kinh nghiệm hay nhất cho sự nghiệp của mình. Nếu con muốn thử nghiệp và hướng về công nghệ thì hãy làm theo cách như trên, tức là phải thuyết phục được đầu tư của các VC (Venture Capitalist), đừng dùng tiền của mình hay vay mượn. Ngoài để giảm rủi ro, cách này còn hay ở chỗ: chính các VC là nơi giúp mình đóng góp ý tưởng kinh doanh của mình khả thi và khách quan hơn là bởi chủ quan của riêng mình. Đừng học theo ba về khởi nghiệp nhe hôn! (^-^). Thời của ba chưa có được một môi trường hạn chế rủi ro, mà rủi ro thì đầy ắp và rình rập khắp mọi nơi. Lúc đó ba chưa hề biết gì về VC, mà có biết thì cũng chẳng thể làm gì được vì nó hoàn toàn xa lạ với VN, chẳng có VC nào dám vào VN hoạt động cả. Bây giờ thì khác rồi, đang có hàng chục VC lớn nhỏ đang hoạt động tích cực ở VN. Tuy nhiên rủi ro pháp lý và đạo lý ở VN vẫn còn khá lớn dù đang được cải thiện. Con cần lưu ý điều này và phải luôn đưa nó vào trong các tình toán quản lý rủi ro (risk management). Chấp nhận rủi ro là đòi hỏi quan trọng của tinh thần doanh nghiệp nhưng kèm theo đó là phải biết quản lý rủi ro. Chấp nhận mà không biết quản lý thì chỉ là sự liều lĩnh. Ngược lại, những người dám chấp nhận và biết quản lý rủi ro thì thường thành công rất lớn và được đánh giá là táo bạo. Một chương trình quản lý rủi ro tốt là phải tính toán được những tình huống xấu nhất có thể xảy ra và những phương án thực tế đủ sức khắc phục chúng. Nhưng khi tất cả mọi phương án khắc phục đừng thất bại thì phải bảo đảm rằng con vẫn an toàn cá nhân để có thể bắt đầu lại. Con gái của ba cần lưu ý điều này nha hôn! Phải cố tránh được các rủi ro pháp lý, đạo lý và tài chính. Khi kinh doanh Bác Hans cũng đầy tràn kiến thức và kinh nghiệm về quản lý rủi ro, con ràng mà học nghen. Thăm ba hôm tháng 7, mẹ kể chuyện con viết thư về Start Up mà ánh mắt đầy tự hào và hạnh– phúc. Tuy nhiên, con đừng vội vàng, hãy quan sát và chuẩn bị thật kỹ trước khi start up. Làm thuê một thời gian ngắn để học kinh nghiệm, trong lúc đó start up để lấy thất bại nhằm tạo tín nhiệm, J rồi mới start-up chính thức – Có thể là một lựa chọn con nên cân nhắc. Con vẫn còn đủ thời gian mà.

5/9/2015

Mấy hôm nay ba nhớ con lắm. Chụp hình gửi cho ba nhe hôn. Ba nhìn tấm hình con la to ở Disney World mà cười hoài. Con động viên mẹ tăng thời gian nghỉ ngơi như ba viết trong thư 50B nha.

Hôn con.

 

[i] Đây chỉ là cách dùng từ phân biệt của ba thôi. VN mình chưa chú trọng phân biệt các khái niệm này nên chưa có những từ tương ứng phổ biến.

[ii] Tại chuyến đi này, lúc đó con mới 4 tuổi nhưng bác Renate nhìn vào bàn chân con đã nói rằng sau này con phải cao trên 1,7 m J

 

This entry was posted in Thư Xuyên Mộc and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Năng lượng xanh (P2) – Công nghệ mềm (Thư 50A)

  1. Pingback: Cạnh tranh là động lực để phát triển – fb, TQT | Vô Ngã

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s